Zona bulaşıcı bir hastalık mıdır?
Zona hastalığının kendisi bir kişiden diğerine bulaşmaz. Ancak zonaya neden olan virüs, daha önce suçiçeği geçirmemiş veya suçiçeği aşısı olmamış bir kişiye bulaşabilir ve bu kişide suçiçeğine neden olabilir.
İleri yaşlarda zona neden önem kazanmaktadır?
Zona gelişme riski yaşla birlikte artar. Zonanın en sık görülen komplikasyonu, postherpetik nevralji (PHN) adı verilen uzun süreli sinir ağrısıdır. PHN, zona döküntüsünün bulunduğu bölgelerde ortaya çıkar ve döküntü geçtikten sonra aylarca hatta yıllarca devam edebilir.
PHN’nin neden olduğu ağrı şiddetli olabilir ve kişinin günlük yaşamını ciddi şekilde etkileyebilir. Bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde de zona gelişme ve hastalığa bağlı komplikasyonların ortaya çıkma riski daha yüksektir.
Zona için günümüzde dünya tıbbının önerileri nedir?
Rekombinant zona aşısı, zonaya karşı güçlü bir koruma sağlar. Zona oluşmasını önleyerek PHN’ye ve zonanın diğer komplikasyonlarına karşı da koruma sağlar.
Rekombinant zona aşısı şu kişilere önerilmektedir:
- 50 yaş ve üzerindeki yetişkinler.
- Hastalık veya tedaviler nedeniyle bağışıklık sistemi zayıflamış olan 19 yaş ve üzerindeki yetişkinler.
Zona aşısı nasıl uygulanmalıdır?
Zona aşısı iki dozluk bir seri halinde uygulanır. Çoğu kişi için ikinci doz, ilk dozdan 2–6 ay sonra yapılmalıdır.
Bağışıklık sistemi zayıflamış olan veya bağışıklık sisteminin zayıflamasına yol açacak bir tedavi uygulanacak bazı kişilerde ikinci doz, ilk dozdan 1–2 ay sonra yapılabilir. Bu konuda sağlık uzmanınıza danışmanız önerilir.
Daha önce zona geçirmiş kişilerin ve suçiçeği (varicella) aşısı olmuş kişilerin de rekombinant zona aşısı yaptırmaları önerilmektedir.
Daha önce başka bir tür zona aşısı olan canlı zona aşısını yaptırmış kişilere de rekombinant zona aşısı önerilmektedir.
Zona aşısında canlı virüs verilir mi?
Hiçbir aşıda olmadığı gibi, rekombinant zona aşısında da canlı virüs bulunmaz.
Zona aşısı diğer aşılarla aynı zamanda uygulanabilir.
Aşıya bağlı risk var mıdır?
Rekombinant zona aşısından sonra:
- Aşının yapıldığı kolda hafif veya orta şiddette ağrı çok sık görülür. Enjeksiyon bölgesinde kızarıklık ve şişlik oluşabilir.
- Halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı, titreme, ateş, karın ağrısı ve bulantı sık görülen yan etkilerdir.
Bu yan etkiler, aşılanan kişinin günlük aktivitelerini geçici olarak yapmasını engelleyecek kadar belirgin olabilir. Belirtiler genellikle 2–3 gün içerisinde kendiliğinden geçer.
İlk dozdan sonra bu tür reaksiyonlardan birini yaşamış olsanız bile rekombinant zona aşısının ikinci dozunu yine yaptırmanız gerekir.
Ciddi bir sinir sistemi hastalığı olan Guillain-Barré sendromu (GBS), rekombinant zona aşısından sonra çok nadiren bildirilmiştir.
İnsanlar bazen aşılama da dahil olmak üzere tıbbi işlemlerden sonra bayılabilir. Baş dönmesi, görmede değişiklik veya kulak çınlaması hissederseniz sağlık uzmanınıza bildirin.
Her ilaçta olduğu gibi, aşının da ciddi bir alerjik reaksiyona, başka ciddi bir sağlık sorununa veya ölüme neden olma ihtimali son derece düşüktür.
Zona aşısı nasıl etki eder?
Zona aşısı, virüsün inaktive edilmiş (etkisiz hale getirilmiş) parçalarını içerir. Bu sayede vücut hastalığa karşı bağışıklık geliştirebilir. Ayrıca hastalığa neden olmadan bağışıklık sistemini uyararak daha güçlü bir bağışıklık yanıtı ve antikor oluşmasını sağlar.
Antikorların artması, vücudun virüsle mücadele etmesine ve enfeksiyonu kontrol altında tutmasına yardımcı olur.
Aşı ayrıca vücudun bağışıklık yanıtının daha güçlü olmasını ve daha uzun süre devam etmesini sağlayan moleküller içerir.
Bu süreç, vücudun virüse karşı bağışıklık geliştirmesine yardımcı olur ve postherpetik nevralji (PHN) gibi zonaya bağlı komplikasyonların ortaya çıkma riskini azaltır.
Zona aşısı, zona ve postherpetik nevraljiye karşı güçlü ve uzun süreli koruma sağlar.
Yayın bilgi amaçlıdır.
